Francesco Pasta, İstanbul merkezli bir kent araştırmacısıdır. Katılımcı araştırma, toplum öncülüğünde planlama, kentsel yerinden edilme ve mekânın daha geniş siyasetiyle ilgilenmektedir. Asya Konut Hakları Koalisyonu (Asian Coalition for Housing Rights) ve Toplum Mimarları Ağı (Community Architects Network) ile Güneydoğu Asya’da çalışarak, konut, gecekondu iyileştirme ve stratejik planlama konularında taban kentsel girişimlerini desteklemiştir. Son dönemde, Türkiye’nin Antakya kentinde yerel sivil toplum gruplarıyla iş birliği içinde, Architecture Sans Frontières–UK bünyesinde toplum-öncül afet sonrası yeniden inşa çalışmalarına liderlik etmektedir. Paralel olarak, Milano Politeknik Üniversitesi’nde (Politecnico di Milano) Kent Planlama, Tasarım ve Politika alanında tamamladığı doktora tezinde, İstanbul Fikirtepe’deki büyük ölçekli kentsel dönüşüm bağlamında “uzatılmış geçicilik” koşullarında kentsel yaşama biçimlerini incelemiştir.

Antakya’yı Antakya Yapan İnsanlarıdır”: Türkiye’de Adil Bir Geçiş İçin Toplum Öncülüğünde İyileşmenin Ölçeklenmesi

Bu araştırma, afet sonrası bağlamlarda adil bir geçişi desteklemede toplum-öncül planlamanın rolünü incelemektedir. Architecture Sans Frontières–UK ve Antakya’daki yerel ortaklarla yürütülen çalışmalara dayanarak –2023 depremlerinden en ağır şekilde etkilenen ve tabandan örgütlenmenin önemli merkezlerinden biri olan şehir– proje, tabandan yaklaşımların ilerici politika çerçeveleri ile etkilenen toplulukların yaşanmış gerçeklikleri arasındaki boşluğu nasıl kapatabileceğini araştırmaktadır.

Türkiye’nin sürdürülebilirlik ve kapsayıcı iyileşme konusundaki ulusal taahhütlerine rağmen, Antakya’daki yeniden inşa büyük ölçüde yerel bilgiyi ve katılımı dışlayan yukarıdan aşağıya, teknokratik bir model izlemiştir. Bu proje, özellikle kültürel, ekolojik ve sosyal boyutları birbirine bağlayan bir çerçeve olarak “yaşayan miras” etrafında şekillenen toplum odaklı girişimlerin, daha adil ve iklim duyarlı alternatifler sunabileceğini incelemektedir.

Araştırma; saha çalışmaları, katılımcı atölyeler ve birlikte tasarlanan çıktıları, üç birbirine bağlı ölçek etrafında yapılandırmaktadır: yerel (Antakya’daki uygulamalar), ulusal (Türkiye’deki politika) ve küresel (karşılaştırmalı içgörüler). Bu kapsamda Antakya’da toplum temelli yeniden inşa üzerine bir rapor, sivil toplum ve planlama aktörleriyle hazırlanacak bir politika notu ve araçlar ile deneyimlerin paylaşıldığı uluslararası çevrimiçi bir platform üretilecektir.

Kamuya erişimi araştırma yöntemlerine entegre ederek, proje taban aktörlerinin iyileşme süreçlerini şekillendirmedeki etkisini güçlendirmeyi ve yerel kapasitelere dayalı daha adil ve sürdürülebilir yeniden inşa yollarına yönelik politika değişimlerine katkıda bulunmayı hedeflemektedir.