Çelik Sektöründe Karbonsuzlaşma Seçenekleri

İnsan kaynaklı sera gazlarının atmosferde artan birikimiyle hızlanan iklim değişikliğiyle mücadele için sadece enerji sektörünün karbonsuzlaşması yeterli değildir. Karbonsuzlaşmanın, küresel ekonomi ölçeğinde tüm sektörlerden (sanayi, ulaşım, binalar, tarım vb.) kaynaklanan sera gazı emisyonlarının azaltılması ile başarılabileceği bilimsel çalışmalarla ortaya konmuştur. Bu doğrultuda birçok ülke, sanayi sektörleri için de karbonsuzlaşma yol haritalarını ve ilgili azaltım, teknoloji ve finansman kullanım hedeflerini açıklamıştır.

Türkiye’nin Kasım 2022’de Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (BMİDÇS) 27. Taraflar Konferansı’nda (COP27) açıklanan güncellenmiş ulusal katkı beyanında (NDC) sanayi sektörü için genel bazı eylemler yer almaktadır. Kasım 2024’te BMİDÇS’ye sunulan 2053 Uzun Dönemli İklim Değişikliği Stratejisi (LTS) belgesinde ise sanayi sektörü başlığı altında çelik, çimento ve alüminyum sektörleri için 2040 ve 2053 yılları için hedefler tanımlanmıştır. Ancak emisyon-yoğun sanayi sektörleri için bağlayıcı azaltım hedefleri içeren yasal bir düzenleme henüz hayata geçirilmemiştir.

Kısa bir süre önce 2053 Net Sıfır hedefini açıklayan Türkiye’nin de emisyon-yoğun sanayi sektörlerine yönelik azaltım hedeflerini belirlemesi beklenmektedir. Bu hedeflere erişilmesini kolaylaştıracak finansal programlar ile enerji altyapısı yatırımlarının planlanmasına ve düzenleyici koşullar için gerekli ortamın yaratılması için gerekli çalışmalara bir an önce başlanması gerekmektedir. Bu süreç planlanırken, sera gazlarının yönetimi dışında, verimlilik ve kaynak kullanımına (enerji, hammadde, su vb.) ilişkin düzenlemelerin de hayata geçirilmesi ve etkin bir şekilde uygulanması için benzer koşulların sağlanması tamamlayıcı bir unsur olacaktır.

Bu kapsamda, Türkiye ekonomisi ve sanayisi için stratejik bir sektör olarak kabul edilen demir-çelik sektörünün karbonsuzlaşması için gerekenlerin daha iyi tanımlanması adına ilgili kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları tarafından çeşitli projeler son yıllarda hayata geçirilmiştir.

Bu çalışmalardan biri olan “Türkiye Çelik Sektörü Karbonsuzlaşma Projesi” kapsamında hazırlanan “Çelik Sektörü Karbonsuzlaşma Seçenekleri” raporu, ham çelik üretimi faaliyetlerinden kaynaklanan karbon emisyonlarının azaltılmasını sağlayacak teknolojilere ilişkin teknik bilgileri ortaya koymaktadır. Proje kapsamında 2023 içerisinde “Türkiye Çelik Sektörünün Karbonsuzlaşması: Mevcut Durum” adlı bir rapor da yayımlanmıştır.

Çalışmanın amacı, dünya çelik endüstrisinde karbonsuzlaşma dönüşümüne dair teknolojileri örneklemek ve Türkiye’ye özgü çözüm tartışmaları için arka plan bilgisi oluşturmaktır. Konunun tüm yönlerinin tek bir çalışma içinde ele alınması mümkün değildir, bu nedenle teknik konulara dair bir kılavuz metin oluşturulması amaçlanmıştır.

Çelik sektörü özelinde söz konusu teknolojik ve ekonomik dönüşümün planlanmasında bu ve benzeri çalışmaların karar alıcılara ve sektöre yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Yönetici Özeti

İnsan kaynaklı sera gazlarının atmosferde artan birikimiyle hızlanan iklim değişikliğiyle mücadele için sadece enerji sektörünün karbonsuzlaşması yeterli değildir. Karbonsuzlaşmanın, küresel ekonomi ölçeğinde tüm sektörlerden (sanayi, ulaşım, binalar, tarım vb.) kaynaklanan sera gazı emisyonlarının azaltılması ile başarılabileceği bilimsel çalışmalarla ortaya konmuştur. Bu doğrultuda birçok ülke, sanayi sektörleri için de karbonsuzlaşma yol haritalarını ve ilgili azaltım, teknoloji ve finansman kullanım hedeflerini açıklamıştır.

Türkiye’nin Kasım 2022’de Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (BMİDÇS) 27. Taraflar Konferansı’nda (COP27) açıklanan güncellenmiş ulusal katkı beyanında (NDC) sanayi sektörü için genel bazı eylemler yer almaktadır. Kasım 2024’te BMİDÇS’ye sunulan 2053 Uzun Dönemli İklim Değişikliği Stratejisi (LTS) belgesinde ise sanayi sektörü başlığı altında çelik, çimento ve alüminyum sektörleri için 2040 ve 2053 yılları için hedefler tanımlanmıştır. Ancak emisyon-yoğun sanayi sektörleri için bağlayıcı azaltım hedefleri içeren yasal bir düzenleme henüz hayata geçirilmemiştir.