Yeşil Enerji ve Bölgesel Kalkınma II: Türk Enerji Sistemi için Politika ve Piyasa Dizaynı Kısıtlamaları

Yönetici Özeti 

Bu IPC Politika Notu’nda, iç ve dış belirsizliklerin etkisiyle doğal gazın Türk enerji sistemi için hâlâ “seçenek değeri” taşıdığı bir ortamda, Türkiye’de enerji dönüşümünün politika ve piyasa tasarımını ele alıyorum. Rüzgâr ve güneş gibi yenilenebilir enerjilerin payı küresel olarak artarken, bunun ekonomik performans üzerindeki etkisi hâlâ tartışmalıdır. Aynı zamanda fosil yakıtlar, kamu hizmetleri ve sanayi üretimi açısından kritik bir rol oynamaya devam etmektedir. Bu çelişkinin temel nedeni, yeşil projelerin finansmanını zorlaştıran ve enerji dönüşümünü merkezi hükümetlere ile büyük enerji şirketlerine bağımlı kılan politika ve piyasa tasarımı tercihleridir. Bu şirketler ile hükümet arasında bir “temsilci-ajan” ilişkisi oluşmaktadır. Hükümetin karar alma sürecini, yeşil dönüşümü yavaşlatan iki temel kısıt üzerinden modelledim: Kamu hizmetlerinin sağlanmasıyla ve dolayısıyla iktidarın yeniden seçilme olasılığıyla bağlantılı siyasi ekonomi kısıtı. Devlet bankalarının aktif rolü olmadan yalnızca devlet kaynaklarına dayanan finansman yapısı nedeniyle yerel girişimlere finansman sağlanmasının sınırlı olması. Bu modele dayanarak, Türkiye enerji sistemi için önerilerde bulunuyorum. Bunlar arasında YEKA (Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları) düzenlemesinin reformu ve yeşil dönüşümü hızlandırabilecek kısmi “aşağıdan yukarıya” finansman mekanizmalarının hayata geçirilmesi yer almaktadır.