Hukuk Yoluyla Siyasi Mühendislik: Macaristan ve Ötesi

Macaristan ve Ötesi

Bu rapor, otoriter rejimlerin hukuku bir kontrol ve meşrulaştırma yöntemi olarak nasıl kullandığını incelemekte; Macaristan örneğine odaklanarak buradan dünya genelindeki otoriter hareketlere yönelik çıkarımlarda bulunmaktadır.

Macaristan'ın 1989’da Komünizmin çöküşünün ardından geçirdiği tarihsel süreci ele alarak başlayan çalışma, ülkenin başlangıçta oldukça başarılı bir demokratik geçiş yaşadığını belirtmektedir. Güçlü siyasal kurumlar, çok partili sistem ve canlı bir özgür basın ortamı bu sürecin temel unsurları olmuş; bu dönem 2004 yılında Avrupa Birliği'ne katılımla zirveye ulaşmıştır. Ancak bu tablo, Viktor Orbán’ın 2010 yılında elde ettiği süper çoğunluk ile değişmeye başlamıştır. Orbán, siyasal reformlar yoluyla gücü merkezileştirmiş ve demokratik kurumları zayıflatmıştır.

Rapor, Orbán’ın otoriterliğinin hukuku bir iktidar ve meşruiyet aracı olarak kullandığını ileri sürmektedir. Hukukun sınırları dışında yönetmek yerine, Orbán hukuk sistemini kapsamlı biçimde yeniden şekillendirerek kontrolünü pekiştirmiş; hukuku tarafsız bir hakem olmaktan çıkarıp toplumu yeniden biçimlendiren bir araca dönüştürmüştür. Hızlandırılmış yasama süreçleri, yargının yeniden yapılandırılması, hukuki belirsizlik ve olağanüstü yetkiler bu sürece katkı sağlamıştır.

Kaliber ayrıca benzer süreçlerin Sırbistan, Polonya ve özellikle Türkiye'de de görüldüğünü belirtmektedir. Hem Macaristan’da hem de Türkiye’de iktidardaki hükümetler, hukuki sisteme biçimsel olarak bağlılıklarını sürdürürken, yasal kurumları gücü merkezileştirecek şekilde yeniden yapılandırmıştır. Her iki ülke de istisna hâlini rutinleştirerek hukuk sisteminin siyasal amaçlara hizmet etmesini sağlamış, bunu yaparken kurumsal biçimsellik görünümünü korumuştur.