Türkiye'nin Karbonsuzlaşma Yol Haritası: Sektörel Fayda Maliyet Analizi (2020-2030)

Yönetici Özeti

Türkiye, 21 Eylül 2021’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda Paris Anlaşması’na taraf olacağını ve 2053’te net sıfır emisyon hedefini kabul edeceğini ilan etmiş, Paris Anlaşması’nın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun 6 Ekim 2021’de TBMM’de oybirliğiyle kabul edilmiştir. Bu tarihten itibaren Türkiye’nin “2053’te net sıfır” hedefi doğrultusunda nasıl bir yol izleyeceği tartışmaları iklim politikalarının tasarımı konusunda önemli bir gündem oluşturmuştur. Bu tartışmalarda önemli yer edinen ve yine Ekim 2021’de yayımlanan “Türkiye’nin Karbonsuzlaşma Yol Haritası: 2050’de Net Sıfır” raporu, Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi tarafından 2020 yılında başlatılan bir araştırmanın sonuçlarını bir araya getirmekteydi.1 Araştırma, Türkiye’nin Paris Anlaşması’nı onaylaması ve 2050’de Net Sıfır hedefini kabul etmesi halinde nasıl bir ekonomik dönüşümden geçmesi gerektiğini ortaya koyacak bir yol haritası hazırlamayı amaçlıyordu. “Türkiye’nin Karbonsuzlaşma Yol Haritası: Sektörel Fayda-Maliyet Analizi” raporu ise, bu çalışmada ortaya konan Baz Senaryo ve Net Sıfır Senaryosunun 2020- 2030 dönemi varsayımlarından yola çıkarak, Net Sıfır Senaryosunun bu dönemde gerçekleşmesi durumunda ortaya çıkacak maliyetleri ve faydaları analiz etmeyi ve tartışmayı amaçlamaktadır. Bu çalışmada, “Türkiye’nin Karbonsuzlaşma Yol Haritası: 2050’de Net Sıfır” raporunda detaylı olarak ele alınan sektörler için (Elektrik, Ulaşım, Binalar, Sanayi ve Diğer Üretici Sektörler) fayda-maliyet analizleri yer almaktadır.Araştırmada her sektör için fayda-maliyet analizleri, Türkiye’nin 2018 yılındaki ekonomik göstergelerini ve emisyonlarını temel alarak “Türkiye’nin Karbonsuzlaşma Yol Haritası: 2050’de Net Sıfır” raporunda tasarlanan Baz Senaryo ve Net Sıfır Senaryosunun 2020-2030 dönemini kapsamaktadır. Araştırmada elektrik sektörü, ulaşım sektörü, binalar ve sanayiden kaynaklanan enerji kaynaklı karbondioksit (CO2 ) emisyonlarıyla sanayi proseslerinden kaynaklanan CO2 emisyonları ele alınmıştır. Net Sıfır Senaryosunda 2020-2030 dönemi için belirlenen CO2 emisyonları patikasının Baz Senaryodan farklı olarak gerektirdiği dönüşümü oluşturan bileşenlerin maliyetleri hesaplanmakta ve ayrıca Baz Senaryoya göre elde edilen ek kazanımlar da analize dahil edilmektedir. Bu araştırmanın temelini oluşturan modelleme çalışması, “Türkiye’nin Karbonsuzlaşma Yol Haritası: 2050’de Net Sıfır” raporu için tasarlanan modelleme çerçevesini 2020-2030 dönemi için kullanmaktadır. Bunun yanında, bu çalışma, Türkiye’nin ulusal CO2 emisyonlarında en büyük paya sahip olan elektrik sektörü için, “Türkiye’nin Karbonsuzlaşma Yol Haritası: 2050’de Net Sıfır” raporundaki analitik çerçeveye ek olarak, elektrik üretimi ve elektrik şebekesini ayrı ayrı modellemektedir. Çalışmada kullanılan modellerin ve çıktıların akış şeması Şekil 1’de gösterilmiştir.