Türkiye’de Yenilenebilir Enerjiyle Beceri ve İstihdam Gelişimi: Elektrik Sektörünü Karbonsuzlaştırmanın Yan Faydalarının Analizi

Yönetici Özeti

Enerji dönüşümü, dünya genelinde elektrik üretimi ve altyapı sektörlerinde yeni yatırımları teşvik etmektedir. Artan enerji talebinin büyük kısmını fosil yakıt kaynaklarından karşılayan Türkiye’nin gelecekte ithalat bağımlılığının artma riski oldukça yüksektir. Türkiye kamu politikası çerçevesi bu meseleyi ele almak için, yenilenebilir enerji kaynaklarının enerji sepetindeki payını artırma stratejilerinin yanı sıra, imalat sanayisini geliştirmeyi ve teknoloji transferini mümkün kılmayı da hedeflemektedir. Bu çalışma, gelecekte Türkiye’nin yenilenebilir enerji yatırımlarını artırmasının, istihdam yaratılması ve gelecekte ihtiyaç duyulacak beceriler açısından nasıl yan faydalar1 sağlayacağını incelemektedir. Bu araştırma, gelişmekte olan ülkelerde yenilenebilir enerjinin konvansiyonel enerji sistemleriyle karşılaştırıldığında ortaya çıkan, enerji sektöründeki sera gazı emisyonlarını azaltmanın dışındaki bir dizi yan faydasının değerlendirildiği COBENEFITS projesi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Çalışma ayrıca tahmini meslek dağılımına dair açılımlarla birlikte, Türkiye’de güneş ve rüzgâr enerjisi sektörlerindeki değişime ve istihdam fırsatlarına dair tahminlere yer vermektedir. Çalışmanın metodolojisinde ilk olarak Türkiye’deki güneş ve rüzgâr enerjisi sektörlerinin değer zincirleri tanımlanmaktadır. Değer zincirlerinin tanımlanması, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’ndan (EPDK) alınan lisans ve ön lisans bilgileri ile Türkiye’deki tüm kayıtlı firmaları ve Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) kayıtlı işgücünü kapsayan bir idari mikro veri seti (GBS) kullanılarak yapılmıştır. İkinci aşamada, güneş ve rüzgâr enerjisi sektörlerinde halihazırda megawatt (MW) başına yaratılan istihdam oranı katsayıları hesaplanmıştır. Son olarak ise, yenilenebilir enerji kapasitesinde artış öngören dört senaryoya göre istihdamda artış ve beceri ihtiyacı projeksiyonları yapılmıştır. Temel politika mesajı 1: Türkiye, yenilenebilir enerji payını artırarak, brüt istihdamı önemli ölçüde artırabilir. Türkiye hükümetinin 2028 yılına kadar güneş enerjisi kapasitesini yüzde 60 oranında ve rüzgâr enerjisine dayalı elektrik kapasitesini iki katından fazla artırma kararı, bu politikanın uygulandığı 10 yıl içinde güneş değer zincirinde 7.400’ün, rüzgâr enerjisi değer zincirinde ise 59.000’in üzerinde iş imkanı yaratılmasının önünü açmıştır. Temel politika mesajı 2: Daha fazlası da gerçekleştirilebilir: Daha iddialı yenilenebilir enerji patikaları izlendiği takdirde, beklenen istihdam etkisi rüzgâr enerjisi değer zincirinde iki kat, güneş enerjisi zincirinde ise sekiz kat artırılarak, önümüzdeki 10 yıl içinde 200.000’in üzerinde yeni iş imkanı sağlanabilir. Temel politika mesajı 3: Türkiye’de rüzgâr ve güneş enerjisi üreticilerinde beklenen büyüme, yüksek becerili işlere olan talebin artmasına neden olacaktır. Ancak, rüzgâr ve güneş enerjisi değer zincirleri boyunca yaratılan yeni işlerin yüzde 55’inin orta beceri gerektiren işler olması dolayısıyla, bu büyümeden en çok faydalananlar orta becerili çalışanlar olacaktır.